Ahlak Muhakemesi
Michael J. Sandel tarafından uzun bir süredir sürdürülen ve kendisine birçok ödül azandırmış bir kurs:In a journey in moral reasoning. Ahlaki muhakemede bir yolculuk şeklinde Türkçe’ye çevrilebilir. Ülkemizdeki üniversitelerin aksine yabancı üniversitelerin çok faydalı podcast yayınları var. Söz konusu kurs Harvard Üniversitesi‘nde rast geldiğim ve çok başarılı bulduğum bir program.
Özellikle konuyu işleyiş biçimlerinden oldukça etkilendim. Sandel, kursun amacını özetlerken yapılmak istenenin öğrencilerin herhangi bir konuda mutlak bir doğru fikre varmalarını sağlamak değil aksine amaçlarının, öğrencilerin olaylara daha geniş bir perspektiften bakabilmelerini, kendi verdikleri kararları bile sorgulayarak daha geniş bir çerçeveden olaylara bakabilmelerini sağlamak olduğunu belirtiyor.
Örnek bir olayla başlıyor kurs ve öğrencilerin verdikleri cevaplara göre şekil alıyor. İlk soru özetle şu şekilde;
Yolda arabanızla giderken önünüzde yol çalışması yapan beş tane işçi gördünüz. Ancak arabanızın frenleri tutmuyor ve onlara doğru hızla ilerliyorsunuz ve çarptığınız zaman bu işçilerin öleceklerinden eminsiniz. Yolun sağ tarafında ise bir kişi var ve ona çarptığınız zaman bu kişininde ölmesi muhakkak. Arabayı sağ tarafa çevirir misiniz yoksa olduğunuz istikamette devam mı edersiniz. Sağa çevirme gerekçeniz ne olabilir.?
Basit gibi görünen ve neredeyse cevabı içinde gizli olan bir soru gibi duruyor gözükebilir. Ama aslında biraz sorgulayınca verilecek cevaba göre birçok ahlaki temellendirmeye varacak sorular sorulabilir. Örneğin sağdaki adama çarpmayı göze alırdım diyen birisine, bir kişinin hayatını beş kişinin hayatından önemsiz görmesinin ve o insanın yaşam hakkını elinden almasının gerekçesi sorulabilir. Yine o bir kişinin ölümünün seçilmesi belki beş kişinin hayatını kurtarıyor olabilir ama eğer o kişi kendi hayatından fedakarlığı göze almayacak ise o zaman bize bu hakkı nerden alıyor olabiliriz.
Sandel’in de açıkladığı gibi burada asıl amaç programda sorulan sorulara mutlak bir cevap bulmak değil. Aksine amaç öğrencilerin neyi neden istediklerine ve doğru ile yanlışa nasıl varacaklarına karar verebilmelerini sağlamak. Programın en sonunda öğrencilere sorulan soru ise aynı cinsiyetteki kişilerin evliliklerine nasıl baktıkları üzerine.
Moral Reasoning; Ahlak felsefesine ait bir kavram olduğundan acaba felsefede özel bir ismi var mıdır bilemediğim için direk türkçeye çevirmedim. Ama “Ahlak Muhakemesi” diye çevirmek çok yanlış olmaz sanırım.[video]
Hoşgeldiniz. Blogda yer alan diğer yazılara gözatmak için Arşiv'e bakabilirsiniz. Yayınlanan yeni yazılardan habedar olmak için RSS Abonesi olabilirsiniz. Rss okuyucu kullanmıyorsanız Email listesine katılmanız yeterli. Teşekkürler
Benzer Yazılar
Rastgele Yazılar
“Ahlak Muhakemesi” yazısına 3 yorum yapılmış
-
serefraz 6 Şubat 08,11:28
-
Aslında bunu da Profesöre bir sormak lazım. Mevzu derin nihayetinde. Temel çocukları niye ezmek istesin ki değil mi?
-
serefraz 6 Şubat 08,17:44
e temel bu
vardır elbet bir sebebi.
Yorum yapın
Lütfen: Yorumlarınızın hakaret, küfür, argo veya saldırganvari ifadeler içermemesine dikkat edin. Paragraflar arasında satır boşluğu bırakarak yazmaya ve yorumlarınızın yazıyla alakalı olmasına lütfen özen gösterin. Noktalama işaretlerinden sonra lütfen boşluk bırakın. Yorumlarınız onaylandıktan sonra yayınlanacaktır.
Çok alakasız olacak farkındayım ama sıkıntı insana her türlü muzurluğu yaptırıyor. Bu yazıyı okuduğumda aklıma şu fıkra geldi. Temel frenleri tutmayan bir otomobille bir pazar alanına dalmış ve bir sürü insanın ölümüne sebebiyet vermiş. Mahkemede sormuşlar neden diğer boş yola sapmadında pazar alnına girdin?
temel:
Hakim bey diğer sokağa sapacaktım aslında çünkü orda iki çocuk vardı. Ancak son anda çocuklar pazara doğru kaçtı demiş.
Üff yaa yazınca çok sıkıcı oldu.
İdare ediniz